Freonen-bijeenkomst: ‘Data en samenwerking maken lokale energie slimmer’

Douwe de Jong van Energy Egg Farm en Frans van Heijningen van Energiegemeenschap Terherne vertelden vanuit hun eigen praktijk hoe zij werken aan een slimmer en lokaler energiesysteem.

Douwe de Jong liet zien hoe Energy Egg Farm zich in ruim veertig jaar heeft ontwikkeld van een bedrijf met een kleine windturbine tot een geïntegreerd energiesysteem. In 1980 werd een windturbine van 80 kW geplaatst. In 2003 volgde een windmolen van 600 kW. In 2013 werd het dak van de stallen benut voor 123 kWp aan zonnepanelen.

Opslag en slimme energiesturing“De afgelopen jaren zijn daar verschillende onderdelen aan toegevoegd”, aldus De Jong. “In 2019 kwam er 160 kWp aan extra zonne-energie via cable pooling met de windmolen. In 2024 werd een Energy Management System (EMS) van Envitron geïnstalleerd om onder meer te experimenteren met momenten waarop de elektriciteitsprijs negatief is. In datzelfde jaar kwam er een batterij van 100/215 kW. In 2025 volgde een tweede batterij met een vermogen van 700/1550 kW. In 2026 kwam daarnaast een voorstel voor een WKK-installatie die op koolzaad zou draaien op tafel, waarmee volgens De Jong een CO₂-reductie van 95 procent kan worden bereikt.”

De verschillende installaties functioneren niet los van elkaar. Via samenwerking met onder meer Eddy Grid worden wind, zonnepanelen, het EMS en batterijen op elkaar afgestemd. Volgens De Jong is data de sleutel om verschillende energiebronnen goed met elkaar te laten samenwerken. “Door productie en verbruik te meten en data te delen, kunnen wind, zon, opslag en energiegebruik beter op elkaar worden afgestemd.” Hij ziet hierin ook kansen voor Fryslân: “Verschillende lokale energiebronnen en vormen van opslag zouden samen één grote, decentrale energiegemeenschap kunnen vormen.”

Frans van Heijningen, penningmeester van de Enerzjy Koöperaasje De Poask, presenteerde het initiatief Energiegemeenschap Terherne. Het uitgangspunt hierbij is eenvoudig: de energie die in Terherne wordt opgewekt, blijft zoveel mogelijk in Terherne. Daarmee wil de gemeenschap meer onafhankelijkheid bereiken, langdurig lagere leveringstarieven realiseren en terugleverkosten voorkomen. “De situatie in Terherne is bijzonder door het grote seizoenseffect”, aldus Van Heijningen. “Het dorp telt ongeveer 750 vaste inwoners, maar in de zomer zijn er circa 6.000 bedden bezet door toeristen. Ook de energieproductie varieert sterk: zonnepanelen leveren in juni en juli ongeveer negen keer zoveel stroom als in december en januari.”

Een belangrijk onderdeel van het plan is het lokaal opwekken en delen van energie. “Terherne wil zoveel mogelijk van de zelf opgewekte stroom ook zelf gebruiken. Thuisbatterijen kunnen daarbij helpen door zonnestroom op te slaan voor momenten waarop de zon niet schijnt. In de presentatie werd aan de hand van een rekenvoorbeeld met dertig woningen duidelijk gemaakt dat hiermee de behoefte aan energie van buiten het dorp kan worden verkleind. Daarnaast wordt onderzocht of een dorpsbatterij, extra laadpalen en de inkoop van stroom van dorpsmolens kunnen bijdragen aan een lokaal energiesysteem. Door het energieverbruik en de energieopwekking goed te meten, kan vervolgens worden bepaald welke oplossingen en tarieven voor Terherne het meest geschikt zijn.”

Van Heijningen wil dat de energiegemeenschap voordelen oplevert voor het hele dorp. “Huishoudens zonder zonnepanelen kunnen profiteren van lagere tarieven, terwijl huishoudens mét zonnepanelen lagere leveringstarieven krijgen en geen terugleverboete betalen. Ook wil hij de horeca en een nieuw vakantiepark met honderd woningen bij de energiegemeenschap betrekken. Zijn uitgangspunt luidt: Energie van Terherne = Energie van ons samen!” Energie van Ons faciliteert daarbij het energiecontract en de facturatie. Zo wordt geprobeerd lokale energieproductie, opslag en verbruik met elkaar te verbinden en er een voordeel voor verschillende groepen in het dorp van te maken.