Wanneer is een vlekje verdacht? Dermatoloog deelt vijf signalen om na de zomer op te letten

Nu de zomer ten einde loopt, roept Nationaal Huidfonds mensen in Nederland op om letterlijk de balans op te maken: bekijk je huid van top tot teen en let vooral op wat nieuw of veranderd is. Veel mensen zoeken alleen naar een opvallende bruine of zwarte moedervlek.

Daardoor kunnen andere signalen worden gemist, zoals een roze bultje, een ruw of schilferig plekje of een wondje dat niet geneest. “Een huidcheck is geen zoektocht naar één klassiek plaatje,” zegt prof. dr. Marlies Wakkee, dermatoloog bij Erasmus MC. “Huidkanker kan donker zijn, maar ook rood, roze of bijna huidkleurig. Belangrijker dan de precieze kleur is vaak dat een plek nieuw is, verandert, opvalt tussen de andere plekjes of niet wil genezen.”

De oproep is urgent. Huidkanker is de meest voorkomende en snelst toenemende vorm van kanker in Nederland. Vorig jaar kregen ruim 81.000 mensen de diagnose. Na maanden waarin armen, benen, gezicht en hoofdhuid vaker aan UV-straling zijn blootgesteld, is het einde van de zomer een logisch moment om je huid goed te controleren. Een zelfcheck stelt geen diagnose en vervangt de huisarts niet, maar helpt wel om veranderingen eerder te zien.

1. Zoek naar verandering, niet alleen naar donkere vlekken

Let op een nieuwe plek en op een bestaande plek die groeit of verandert van vorm, kleur, dikte of oppervlak. Bij moedervlekken kunnen asymmetrie, een grillige rand en meerdere kleuren waarschuwingssignalen zijn. De zogenoemde ABCDE-regel (Asymmetrie, Begrenzing, Color/Kleur, Diameter, Evolutie) kan helpen, maar is geen afvinklijst: ook een klein of egaal plekje kan reden zijn om even extra in de gaten te houden.

2. Let op het ‘lelijke eendje’

Een verdacht plekje hoeft niet spectaculair te zijn. Kijk vooral of één plek duidelijk anders is dan de rest van jouw vlekken: donkerder, lichter, roder, ruwer of sneller groeiend.“Je eigen huid heeft een eigen patroon, met vaak meerdere plekken die op elkaar lijken. Een plek die daar niet bij past, verdient extra aandacht,” aldus Wakkee.

3. Neem ook rode, roze en huidkleurige plekjes serieus

Niet alle huidkanker bevat zichtbaar pigment. Let ook op een glanzend of doorschijnend bultje, een ruw of schilferig rood-roze plekje, een korstje dat steeds terugkomt of een eczeemachtig gebiedje dat langzaam groter wordt en niet reageert op behandeling. Ook spontaan bloeden, aanhoudende jeuk of pijn zijn redenen om alert te zijn.

4. Controleer met regelmaat

Het Nationaal Huidfonds noemt het de Huidkanker Periodieke Keuring, kortweg HPK, en doe die aan het begin van elk seizoen. Controleer bij goed licht systematisch je hele huid: gezicht, oren, hoofdhuid, nek, romp, armen, handen, billen, benen en voeten. Vergeet handpalmen, voetzolen, tussen de tenen en rond de nagels niet. Met name mensen met een donkere huidskleur krijgen juist hier symptomen.Vraag een partner, familielid of goede vriend om je maatje te zijn en mee te kijken naar je rug, billen en hoofdhuid. Ook bij een donkere huid kan huidkanker voorkomen.

5. Vertrouw je het niet? Laat het beoordelen

Maak een foto met datum als je een plekje wilt volgen of overzichtsfoto’s van je huid als je veel plekjes hebt, steeds bij vergelijkbaar licht en vanaf dezelfde afstand. Een foto of app kan helpen om verandering vast te leggen en sommige apps kunnen zelfs adviseren of je een plek door een arts moet laten beoordelen. Neem contact op met de huisarts als een plekje duidelijk verandert, spontaan bloedt of als je je zorgen maakt. Een nieuw of afwijkend plekje dat na ongeveer twee weken nog aanwezig is, hoort eveneens bij de huisarts thuis. Bij twijfel geldt: niet zelf blijven vergelijken, maar laten kijken. “De meeste plekjes zijn onschuldig,” benadrukt Wakkee. “Het doel is dus niet om mensen bang te maken of iedere sproet medisch te laten beoordelen. Leer vooral wat voor jouw huid normaal is. Dan valt een echte verandering eerder op.”

Dermatologen, huidtherapeuten, huidkankerpatiënten en het Huidfonds hebben hierom samen het HPK’tje in het leven geroepen. Het Huidfonds adviseert daarom om niet alleen in de nazomer te checken, maar er een gewoonte van te maken: plan aan het begin van ieder seizoen een HPK’tje met een maatje. Huidfonds biedt daarvoor een checklist en een check-je-vlekje-kaart, met aandacht voor onder meer groei en grootte. Deelnemers ontvangen ieder kwartaal een herinnering.

Het HPK’tje is thuis uit te voeren en is geen landelijke screeningsdag of medische keuring. Het hulpmiddel stelt geen diagnose en vervangt geen consult bij een arts. Bij een verdachte verandering of twijfel blijft de huisarts het eerste aanspreekpunt.Het HPK’tje is aan te vragen via: https://www.hpk-tje.nl